poradnik

Postępowanie podatkowe - istota, procedura, uczestnicy

  • Marek Pawłowski
  • Życie i zdrowie

Postępowanie podatkowe - istota, procedura, uczestnicy

Co to jest i na czym polega postępowanie podatkowe?

Podatnicy, którzy po raz pierwszy mają styczność z tym postępowaniem, często zadają pytanie, co to jest postępowanie podatkowe. Najprościej mówiąc, jest to rodzaj postępowania administracyjnego. Do jego prowadzenia uprawnione są organy podatkowe, np. naczelnik urzędu skarbowego. Prowadzenie postępowania podatkowego reguluje Ordynacja podatkowa.

Czego może dotyczyć postępowanie podatkowe? Celem wszczęcia postępowania podatkowego jest określenie wymiaru podatku.

Wszczęcie postępowania podatkowego nie zawsze odbywa się z urzędu. Ordynacja podatkowa przewiduje, że postępowanie podatkowe może zainicjować podatnik - musi on jednak złożyć stosowny wniosek.

 

Jakie są zasady postępowania podatkowego?

Ordynacja podatkowa dokładnie określa przebieg i zasady postępowania podatkowego. Najważniejsze z nich to:

  • Organy podatkowe muszą działać w oparciu o obowiązujące przepisy prawa - nie mogą wychodzić poza ich zakres.
  • Postępowanie musi być prowadzone w sposób, który budzi zaufanie do organów podatkowych, a jednocześnie mają one obowiązek wyjaśniać podejmowane decyzje.
  • Ponieważ organy podatkowe mają za zadanie ustalić stan faktyczny, to powinny działać wnikliwie i szybko.
  • Strony, które biorą udział w postępowaniu podatkowym, powinny mieć możliwość wypowiedzenia się w sprawie - mogą zatem brać czynny udział w postępowaniu.
  • Postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne - strona może się odwołać, chyba że decyzja jest ostateczna.
  • Obowiązuje zasada ograniczonej jawności - postępowanie podatkowe jest jawne wyłącznie dla stron, które biorą w nim udział.
  • Sprawa musi być załatwiana na piśmie - w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego.

Warto pamiętać, że nie każda sprawa może zostać zakończona niemal natychmiastowo. Dotyczy to szczególnie postępowań podatkowych, w których konieczne jest zebranie dowodów. Gromadzenie dowodów nie powinno jednak wpłynąć na tempo prowadzenia postępowania podatkowego - sprawy szczególnie skomplikowane powinny zostać zakończone nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia.

W momencie, gdy postępowanie podatkowe jest prowadzone przewlekle, a terminy nie zostały dochowane, strona (np. podatnik) nie pozostaje bez narzędzi - może m.in. złożyć ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia lub dyrektora izby administracji skarbowej.

 

Kto prowadzi postępowanie podatkowe?

W postępowaniu podatkowym bierze udział podmiot, który je prowadzi i strona. Kto prowadzi postępowanie podatkowe? Do prowadzenia postępowania podatkowego uprawnione są organy podatkowe pierwszej instancji. Zalicza się do nich m.in. naczelników urzędów skarbowych, naczelników urzędów celno-skarbowych, prezydentów miast czy burmistrzów. W postępowaniu podatkowym udział bierze też wspomniana strona - jest to podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny oraz osoba (osoby) trzecia, która ze względu na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego.

Strona postępowania podatkowego (np. przedsiębiorca) może ustanowić pełnomocnika - to często spotykana sytuacja. Z Ordynacji podatkowej wynika, że pełnomocnictwo może być: ogólne, szczególne albo do doręczeń.

W postępowaniach podatkowych w roli strony uczestniczyć mogą też inne podmioty. Przykładowo postępowanie może dotyczyć nadpłaty, jaka wystąpiła po stronie spółki cywilnej. Wówczas w sprawę może zaangażować się osoba, która w chwili rozwiązania spółki była jej wspólnikiem.

Niektóre postępowania podatkowe wymagają osobistego działania strony. Wówczas przedsiębiorca nie może działać przez pełnomocnika. To jednak rzadziej spotykane sytuacje.

 

Kiedy ma miejsce zawieszenie postępowania podatkowego?

Postępowanie podatkowe kończy się w momencie, gdy organ podatkowy wyda decyzję. Czasem jednak konieczne jest zawieszenie postępowania podatkowego. Ordynacja podatkowa wskazuje, że ma to miejsce m.in. w następujących sytuacjach:

  • w razie śmierci strony (gdy postępowanie nie może zostać umorzone jako bezprzedmiotowe) lub śmierci przedstawiciela ustawowego strony,
  • gdy wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia innego organu lub sądu.

Możliwe jest też umorzenie postępowania podatkowego. Z art. 208 Ordynacji podatkowej wynika, że organ podatkowy może umorzyć postępowanie, gdy wystąpi o to strona, na żądanie której postępowanie zostało wszczęte. Decyzja jest jednak uzależniona od tego, czy nie zagraża to interesowi publicznemu. Umorzeniu postępowania nie mogą też sprzeciwiać się inne strony.

Marek Pawłowski Marek Pawłowski

Porównaj oferty OC/AC

Ubezpieczenie OC taniej nawet o 40%.

Sprawdź swoją cenę w 5 minut.

Kalkulator OC/AC
500 tys. klientów nie może się mylić. Kup tanie OC w 5 minut.
Kalkulator OC/AC

Przeczytaj również

  • Monika Słupczyńska

IBAN stanowi kod niezbędny do realizacji przelewów zagranicznych. Wiele osób zastanawia się jednak, gdzie go znaleźć i mylnie utożsamia go z numerem SWIFT. Warto wiedzieć, czym...

  • Monika Słupczyńska

Fotowoltaika to dziedzina nauki i techniki, która zajmuje się wytwarzaniem energii elektrycznej z promieni słonecznych. Jest to ekologiczna i ekonomiczna metoda, dlatego z roku na rok zyskuje...

  • Marek Pawłowski

W trakcie burzy lub innych ekstremalnych warunków pogodowych niesamowicie ważne jest, aby pamiętać o szeregu zasad, dzięki którym będziemy bezpieczni. Jeśli chcesz zadbać o...